{"id":28082,"date":"2026-10-22T22:45:00","date_gmt":"2026-10-22T22:45:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.brethren.org\/news\/?p=28082"},"modified":"2026-10-24T02:23:37","modified_gmt":"2026-10-24T02:23:37","slug":"mete-fen-nan-tps-yon-revizyon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.brethren.org\/news\/2026\/mete-fen-nan-tps-yon-revizyon\/","title":{"rendered":"Mete fen nan TPS: Yon revizyon legal ak yon chemen pou pi devan pou Ayiti"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"Drapo
Drapo Ayisyen sou brik. Foto pa David Peterson sou pixabay.com<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pa Alex Lambert, Estajy\u00e8 Legal, Biwo pou Konstriksyon Lap\u00e8 ak R\u00e8gleman, Legliz Fr\u00e8 yo<\/p>\n\n\n\n

Entwodiksyon<\/h2>\n\n\n\n

Nan dat 20 out, premye v\u00f2l sitwayen Ayisyen dep\u00f2te yo te rive nan Ayewop\u00f2 Kap-Ayisyen an [1]<\/a> apre Administrasyon Trump la te mete fen nan Estati Pwoteksyon Tanpor\u00e8 a (“TPS”) pou Ayiti. [2]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Twa jou apre, gang yo te asasinen britalman 47 moun jis dey\u00f2 kapital Ayiti a. [3]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Atak la te s\u00e8lman youn nan plizy\u00e8 epiz\u00f2d nan yon long ch\u00e8n vyolans gang ki ap frape Ayiti ane sa a. Dapre Nasyonzini, gang vyolan yo te touye plis pase 2,300 moun nan premye mwatye 2026 la, yo te deplase plizy\u00e8 milye fanmi [4]<\/a> , epi yo te kite plizy\u00e8 sant\u00e8n timoun viktim trafik moun ak vyolans seksy\u00e8l [5] .<\/a><\/p>\n\n\n\n

Men sitiyasyon yo rap\u00f2te an Ayiti.<\/p>\n\n\n\n

Se nan kondisyon sa yo yo voye sitwayen Ayisyen yo apre yo fin dep\u00f2te yo soti Ozetazini. L\u00e8 premye avyon sa a te desann, anpil pasaje te kouvri figi yo. Gen k\u00e8k ki te wont sitiyasyon yo a, dapre rap\u00f2 yo. Gen l\u00f2t ki te p\u00e8 gang yo ta w\u00e8 yo k\u00f2m “Ameriken rich” epi vize yo. [6]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Pou kretyen k ap f\u00e8 ef\u00f2 pou reponn a ap\u00e8l Jezi pou renmen pwochen nou yo, s\u00e8n sa a soulve k\u00e8k kesyon difisil: \u00c8ske sa k\u00f2r\u00e8k? \u00c8ske sa legal? \u00c8ske pa gen anyen nou ka f\u00e8? <\/p>\n\n\n\n

Sa Lalwa Di<\/h2>\n\n\n\n

Kesyon legalite a gen rasin li nan Lwa sou Imigrasyon 1990 an, kote Kongr\u00e8 a te kreye Estati Pwoteksyon Tanpor\u00e8 (“TPS”). [7]<\/a> Lwa a p\u00e8m\u00e8t Sekret\u00e8 Sekirite Ent\u00e8n lan deziyen s\u00e8ten peyi pou TPS l\u00e8 kondisyon nan peyi a f\u00e8 li pa an sekirite oswa li pa rezonab pou moun retounen la. [8]<\/a> Si yo deziyen yon peyi pou TPS, sitwayen peyi sa a ki prezan Ozetazini yo pwoteje kont deportasyon pandan deziyasyon an aktif. [9]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Lalwa a p\u00e8m\u00e8t Sekret\u00e8 a deziyen yon peyi pou TPS si peyi a ap f\u00e8 fas ak yon konfli ame kontiny\u00e8l [10]<\/a> , yon dezas natir\u00e8l [11]<\/a> , oswa nenp\u00f2t l\u00f2t kondisyon ekstra\u00f2din\u00e8 ak tanpor\u00e8 ki f\u00e8 li pa an sekirite pou sitwayen li yo retounen. Sepandan, menm si kondisyon sa yo egziste, Sekret\u00e8 a ka deside pou l pa ak\u00f2de peyi a TPS si li det\u00e8mine ke f\u00e8 sa ta “kontr\u00e8 ak enter\u00e8 nasyonal Etazini.” [12]<\/a><\/p>\n\n\n\n

L\u00e8 yo deziyen yon peyi pou TPS, estati a tanpor\u00e8\u2014yon dire sis a dizwit mwa. [13]<\/a> Dapre lalwa, Sekret\u00e8 a dwe revize estati a detanzantan, epi det\u00e8mine si li dwe pwolonje li, oswa mete fen nan li. [14]<\/a> Lwa a egzije pou Sekret\u00e8 a konsilte ak ajans gouv\u00e8nman ki apwopriye yo epi revize kondisyon ki nan eta etranje a ki te mennen nan deziyasyon TPS la. [15]<\/a> Apre sa, li dwe det\u00e8mine si peyi etranje a toujou kalifye pou TPS, dapre lalwa. [16]<\/a> Si Sekret\u00e8 a det\u00e8mine ke kondisyon ki nan peyi a pa f\u00e8 peyi a kalifye pou TPS ank\u00f2, yo dwe mete fen nan estati a. [17]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Sa ki enp\u00f2tan, Kongr\u00e8 a te etabli ke pa gen okenn revizyon jidisy\u00e8 sou deziyasyon Sekret\u00e8 Sekirite Ent\u00e8n nan oswa sou revokasyon TPS la. [18]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Kijan Administrasyon Trump la ap aplike lalwa a<\/h2>\n\n\n\n

Nan mwa novanm 2025, Kristi Noem, ki te Sekret\u00e8 Sekirite Ent\u00e8n nan ep\u00f2k sa a, te anonse fen TPS pou Ayiti. [19]<\/a> Li te deklare ke li te f\u00e8 konsiltasyon ak revizyon ki neses\u00e8 yo, epi li te di: \u201cPa gen okenn kondisyon ekstra\u00f2din\u00e8 ak tanpor\u00e8 an Ayiti ki anpeche sitwayen Ayisyen yo retounen an sekirite.\u201d [20]<\/a><\/p>\n\n\n\n

\u201cAnplis,\u201d li te kontinye, \u201cmenmsi Depatman an te jwenn ke te gen kondisyon ki te ekstra\u00f2din\u00e8 ak tanpor\u00e8… yo toujou bezwen mete fen nan Estati Pwoteksyon Tanpor\u00e8 Ayiti a paske li kontr\u00e8 ak enter\u00e8 nasyonal Etazini pou p\u00e8m\u00e8t sitwayen Ayisyen yo… rete tanpor\u00e8man Ozetazini.\u201d [21]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Aparaman, Noem f\u00e8 distenksyon ant kondisyon “enkyetid” ak kondisyon “ekstra\u00f2din\u00e8”. Pandan l adm\u00e8t ke vyolans ak deplasman an Ayiti rete yon enkyetid pou Etazini, li deklare kanmenm ke “Etazini dwe bay priyorite a enter\u00e8 nasyonal li yo epi p\u00e8m\u00e8t sitwayen Ayisyen yo rete tanpor\u00e8man Ozetazini se kontr\u00e8 ak enter\u00e8 nasyonal Etazini.” [22]<\/a><\/p>\n\n\n\n

\u201cEnter\u00e8 Nasyonal,\u201d dapre sa li deklare, se yon kons\u00e8p laj ki depann de eksp\u00e8tiz ak jijman diskresyon\u00e8 Sekret\u00e8 a. [23]<\/a> Li te sigjere ke sist\u00e8m imigrasyon an deb\u00f2de e ke li pa ka konte sou yon gouv\u00e8nman Ayisyen ki pa fonksyone byen pou bay otorite ameriken yo enf\u00f2masyon verifikasyon ak t\u00e8s depistaj ki neses\u00e8 yo. [24]<\/a> Li te endike ke Ayiti gen yon pousantaj moun ki depase limit otorizasyon viza pase mway\u00e8n mondyal la, [25]<\/a> e ke gen sitwayen Ayisyen ki resevwa TPS ki te sij\u00e8 a ank\u00e8t administratif pou fwod, sekirite piblik ak sekirite nasyonal (byenke pa gen anyen ki di sou kondanasyon yo). [26]<\/a> Li te sigjere ke k\u00e8k nan Ayisyen Ozetazini yo te manm gang vyolan ke lapolis te arete pou kom\u00e8t krim grav ak vyolan.\u201d [27]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Finalman, Noem te sigjere ke mete fen nan estati TPS pou sitwayen Ayisyen yo t ap benefisye Ayiti. \u201cMete fen nan Estati Pwoteksyon Tanpor\u00e8 pou Ayiti reflete yon v\u00f2t konfyans neses\u00e8 ak estratejik nan nouvo chapit Ayiti ap vire a. Etazini pa ka mande chanjman fonse sou teren an pandan y ap siyal dout byen lwen. Politik imigrasyon nou an dwe aliyen ak vizyon politik etranj\u00e8 nou an pou yon Ayiti ki an sekirite, souveren, epi ki endepandan, epi non pa yon peyi ke sitwayen Ayisyen yo kontinye kite an gwo kantite pou ch\u00e8che op\u00f2tinite Ozetazini.\u201d [28]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Li pa difisil pou yon sinik doute bon lafwa agiman sa yo. Kesyon an se si yo kenbe nan yon tribinal.<\/p>\n\n\n\n

Difikilte legal yo ak sa Lakou Sipr\u00e8m nan te di<\/h2>\n\n\n\n

Demandan yo te konteste aksyon Noem yo nan tribinal, yo te diskite ke fen TPS pou Ayiti te predet\u00e8mine epi motive pa animozite rasyal, olye ke rezilta yon konsiltasyon atansyon ak ajans gouv\u00e8nman ki enp\u00f2tan yo. [29]<\/a> Malgre ke lwa a anpeche tribinal yo revize det\u00e8minasyon final Sekret\u00e8 a, demand\u00e8 yo te diskite ke tribinal yo te ka toujou revize si li te swiv pwosesis lalwa egzije a pou rive la. Espesyalman, demand\u00e8 yo te deklare ke Sekret\u00e8 Noem pa t swiv egzijans legal yo pou konsilte ak l\u00f2t ajans gouv\u00e8nman yo epi li te aji “abritwarman ak kaprisyeuzman” l\u00e8 li te inyore pr\u00e8v sou kondisyon rey\u00e8l peyi Ayiti a. [30]<\/a> Demand\u00e8 yo te diskite tou ke fen an te kont konstitisyon an anba Kloz Pwoteksyon Egal la, yo te site deklarasyon Trump ak Noem te f\u00e8 ki te sijere ke yo te sispann deziyasyon TPS Ayiti a paske popilasyon li se Nwa. [31]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Lakou Sipr\u00e8m nan te adrese reklamasyon sa yo, epi yon majorite 6-3 te deklare ke, dapre lwa a, det\u00e8minasyon TPS Sekret\u00e8 a pa sij\u00e8 a revizyon jidisy\u00e8. Yo te deklare ke “det\u00e8minasyon” se yon t\u00e8m laj ki anglobe met\u00f2d ak mwayen Sekret\u00e8 a itilize pou konsilte ak l\u00f2t ajans gouv\u00e8nman yo epi rive nan desizyon final li. [32]<\/a> “Det\u00e8minasyon,” yo te di, kapab swa yon sinonim pou “desizyon” oswa yon mo yo itilize pou “dekri ch\u00e8n ev\u00e8nman ki mennen nan yon desizyon.” [33]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Dapre rez\u00f2nman sa a, tout sa Sekret\u00e8 a te f\u00e8 anrap\u00f2 ak pran yon desizyon final\u2014tankou pwofond\u00e8 ak bon lafwa konsiltasyon ak konsiderasyon li yo\u2014te f\u00e8 pati “det\u00e8minasyon” li, e konsa tribinal yo pa t ka revize li.<\/p>\n\n\n\n

Majorite a te rejte agiman Pwoteksyon Egal la tou l\u00e8 yo te deklare ke deklarasyon Prezidan Trump ak Sekret\u00e8 Noem yo pa t “ouv\u00e8tman rasyal,” epi yo tout te ka eksplike pa yon rez\u00f2nman net anrap\u00f2 ak ras.<\/p>\n\n\n\n

Jij ki te vote kont yo pa t dak\u00f2\u2014yo te diskite ke pwosesis konsiltasyon ak konsiderasyon an te ka<\/em> f\u00e8 obj\u00e8 yon revizyon jidisy\u00e8. Anplis, jij ki te vote kont yo te diskite ke li te motive pa ras, l\u00e8 yo te deklare ke deklarasyon Prezidan an te f\u00e8 yo te “telman repouse ak enfliyanse pa ras ke majorite a refize mete yo nan jounal.”<\/p>\n\n\n\n

Finalman, opinyon majorite a vin tounen lalwa: desizyon final Sekret\u00e8 Noem nan, ak tout sa ki te mennen nan li, rete la\u2014e tribinal yo pa ka ranv\u00e8se li.<\/p>\n\n\n\n

Sa ki rete pou f\u00e8t<\/h2>\n\n\n\n

Ou ka mande t\u00e8t ou, si yo pa ka konteste yon sitiyasyon konsa nan tribinal, \u00e8ske yo ka f\u00e8 yon l\u00f2t bagay? San okenn espwa pou jwenn \u00e8d nan men pouvwa egzekitif la oswa pouvwa jidisy\u00e8 a, se pou sitwayen Ayisyen sa yo jwenn yon soulajman pa mwayen lejislatif.<\/p>\n\n\n\n

Kongr\u00e8 a, dapre sa li te prevwa, ap deplase dousman epi av\u00e8k anpil rezistans. Men, Kongr\u00e8 a reyaji tou ak klima sosyal jounen an. Av\u00e8k ase vwa k ap mande chanjman ak aksyon sou pwobl\u00e8m sa a, bagay yo ka chanje.<\/p>\n\n\n\n

Senat\u00e8 Edward Markey (D-MA) ap patwone yon pwoj\u00e8 lwa (S. 4814) ki ta egzije Sekret\u00e8 Sekirite Ent\u00e8n lan pou deziyen Ayiti pou TPS jiska k\u00f2mansman 2029. [34]<\/a> L\u00e8 w rele lejislat\u00e8 w yo pou sip\u00f2te pwoj\u00e8 lwa sa a, epi ajoute vwa w nan konv\u00e8sasyon an, sa ap ede det\u00e8mine klima sosyal nan peyi a sou pwobl\u00e8m sa a.<\/p>\n\n\n\n

Anplis sip\u00f2te S. 4814 la, sitwayen ki kons\u00e8ne yo ka ensiste pou Kongr\u00e8 a adopte yon ref\u00f2m jeneral sou imigrasyon pou satisf\u00e8 bezwen anviw\u00f2nman mondyal nou an kounye a. Malgre ke chanjman nan migrasyon ak deplasman mondyal yo te dramatik, kad legal debaz ki gouv\u00e8ne sist\u00e8m imigrasyon an rete lajman san chanjman depi li te bati twa deseni de sa. Ogmante kantite vwa k ap mande ref\u00f2m imigrasyon an se yon etap neses\u00e8 pou reyalize chanjman enp\u00f2tan sa a.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Prensipal ayewop\u00f2 ent\u00e8nasyonal P\u00f2toprens lan, kapital Ayiti a, konsidere k\u00f2m tw\u00f2 danjere pou v\u00f2l sa yo, ak\u00f2z vyolans gang yo. Associated Press, Etazini dep\u00f2te plis pase 100 moun an Ayiti pandan vyolans gang yo kontinye<\/em> , NBC News (4 septanm 2026, 4:22 AM), https:\/\/www.nbcnews.com\/news\/us-news\/us-deports-100-people-haiti-gang-violence-persists-rcna596054.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> Laura Romero, Luke Barr & Aicha El Hammar Castano, Administrasyon Trump la voye premye v\u00f2l deportasyon an Ayiti depi yo mete fen nan Estati Pwoteksyon Tanpor\u00e8 a<\/em> , ABC News (20 out 2026, 8:34 PM), https:\/\/abcnews.com\/Politics\/trump-admin-sends-1st-deportation-flight-haiti-ending\/story?id=135820753.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> Frances Robles ak Andr\u00e9 Paultre, Plizy\u00e8 douz\u00e8n moun mouri nan masak ann Ayiti, dapre otorite yo<\/em> , NY Times (25 out 2026), https:\/\/www.nytimes.com\/2026\/08\/25\/world\/americas\/haiti-massacre-kenscoff.html.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> Id<\/em> .<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> Biwo Nasyonzini sou Dw\u00f2g ak Krim, Rap\u00f2 Biwo Nasyonzini sou Dw\u00f2g ak Krim<\/em> , \u00b6 23, Dokiman Nasyonzini S\/2026\/578 (14 Jiy\u00e8 2026).<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> Nathalye Cotrino, \u201cYo pral touye m\u201d: Ayisyen yo te dep\u00f2te soti Ozetazini ap f\u00e8 fas ak laper\u00e8z, ens\u00e8titid<\/em> , sekirite jis (16 septanm 2026), https:\/\/www.justsecurity.org\/157194\/haitian-deportees-face-fear-uncertainty\/.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> 8 USC \u00a7 1254a (1990).<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/a> Id<\/em> . (Remake byen ke t\u00e8ks 8 USC \u00a7 1254a a toujou f\u00e8 referans a “Pwokir\u00e8 Jeneral la” menm si otorite sa a te bay Sekret\u00e8 Sekirite Ent\u00e8n nan dapre Lwa Sekirite Ent\u00e8n 2002 a).<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/a> Id<\/em> . nan (a)(1)(A).<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/a> Id<\/em> . nan (b)(1)(A).<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/a> Id<\/em> . nan (b)(1)(B).<\/p>\n\n\n\n

[12]<\/a> Id<\/em> . nan (b)(1)(C).<\/p>\n\n\n\n

[13]<\/a> Id<\/em> . nan (b)(2).<\/p>\n\n\n\n

[14]<\/a> Id<\/em> . nan (b)(3).<\/p>\n\n\n\n

[15]<\/a> Id<\/em> . nan (b)(3)(A).<\/p>\n\n\n\n

[16]<\/a> Id<\/em> .<\/p>\n\n\n\n

[17]<\/a> Id<\/em> . nan (b)(3)(B).<\/p>\n\n\n\n

[18]<\/a> Id<\/em> . nan (b)(5)(A).<\/p>\n\n\n\n

[19]<\/a> Fen Deziyasyon Ayiti pou Estati Pwoteksyon Tanpor\u00e8<\/em> , 90 Fed. Reg. 54733 (28 novanm 2025).<\/p>\n\n\n\n

[20]<\/a> Id<\/em> . nan paj 54735.<\/p>\n\n\n\n

[21]<\/a> Id<\/em> .<\/p>\n\n\n\n

[22]<\/a> Id<\/em> .<\/p>\n\n\n\n

[23]<\/a> Id<\/em> .<\/p>\n\n\n\n

[24]<\/a> Id<\/em> . nan paj 54736.<\/p>\n\n\n\n

[25]<\/a> Id<\/em> .<\/p>\n\n\n\n

[26]<\/a> Id<\/em> . nan paj 54737.<\/p>\n\n\n\n

[27]<\/a> Id<\/em> .<\/p>\n\n\n\n

[28]<\/a> Id<\/em> . nan paj 54738.<\/p>\n\n\n\n

[29]<\/a> Mosyon Defand\u00e8 yo pou Rejte Petisyon an k\u00f2m Ak\u00f2de pa Enprevi nan 5, Trump v. Miot<\/em> , No 25-1084 (Etazini 16 jen 2026).<\/p>\n\n\n\n

[30]<\/a> Mullin kont Doe<\/em> , 146 S. Ct. 2121 (2026).<\/p>\n\n\n\n

[31]<\/a> Id<\/em> . nan paj 2128<\/p>\n\n\n\n

[32]<\/a> Id<\/em> .<\/p>\n\n\n\n

[33]<\/a> Id<\/em> . nan paj 2133.<\/p>\n\n\n\n

[34]<\/a> S. 4814, 119y\u00e8m Kongr\u00e8s la (2026).<\/p>\n\n\n\n

#MissionAndMinistryBoard #StrategicPlan #RacialJustice #LoveOurNeighbors #Discipleship #NewTestamentGiving<\/p>\n\n\n\n

———-<\/p>\n\n\n\n

Find more Church of the Brethren news:<\/p>\n\n\n